Baas in oude lege buik, maar wel financieel onafhankelijk!

NRC Handelsblad 26 januari 2007

In het NRC handelsblad van vrijdag twaalf en zaterdag dertien januari, waren twee artikelen te lezen over feminisme en emancipatie. In beide stukken werd kritiek geuit op het boek van de socioloog Christien Brinkgreve; ‘Wie wil er nu nog moeder worden?’. Er werd haar verweten conservatief te zijn en de emancipatie eerder tegen te werken dan er aan bij te dragen. Ik ben echter van mening dat Brinkgreve als een van de weinigen oog heeft voor de verschuivende behoeftes en barrières van de nieuwe generatie vrouwen en mannen.

In het artikel van Jolanda Withuis; ‘En nu op naar de derde golf!,’ verwijt zij Brinkgreve economische zelfstandigheid een verkeerd doel op zich te vinden. Volgens Withuis gaat Brinkgreve er weer vanuit dat vrouwen vanzelfsprekend moeder zijn en wanneer ze dat niet zijn dan komt dit doordat het feminisme hen een teveel aan keuzes heeft opgedrongen.

Ook meent Withuis dat Brinkgreve uit de langzame voortgang van het gezamenlijk zorgen, simpelweg concludeert dat de seksen nu eenmaal wezenlijk verschillen en we het streven zorg en werk te delen maar moeten laten schieten. Withuis is zelf van mening dat vrouwen zich juist serieuzer moeten richten op hun eigen werk en daarmee niet moeten blijven wachten tot het gelukt is mannen collectief te veranderen.

Nu ben ik het niet helemaal met Jolanda Withuis eens. Wanneer vrouwen doen wat zij voorstelt dan is dat alleen bevredigend zolang er geen kinderen zijn. Wanneer die er welzijn, dan bevindt de vrouw (en steeds vaker ook de man) zich in een spagaat tussen werk en zorg. De arbeidsmarkt gaat er namelijk nog te vaak vanuit dat er iemand full- dan wel parttime voor de kinderen zorgt en ziet zorg- en zwangerschapsverlof als hinderlijke werkonderbrekingen. Het boek ‘Wie wil er nu nog moeder worden?’ besteed juist daar heel veel aandacht aan. En ook de gevolgen van de mantra die vrouwen als Jolanda Withuis en Cisca Dresselhuys blijven herhalen; ‘emancipatie door financiële onafhankelijkheid’, neemt zij kritisch onder de loep. Natuurlijk ben ik, net als Brinkgreve, niet tegen financiële onafhankelijkheid maar wel als dit ten koste gaat van kinderen en de kinderwens van zowel mannen als vrouwen.

Niemand zou ongewenst kinderen moeten krijgen, maar ook zou niemand ongewenst kinderloos moeten blijven. Ook zal ik niemand aanraden tegen zijn of haar wil thuis te blijven om voor de kinderen te zorgen maar ook niet om tegen haar of zijn wil (fulltime) te werken. Financiële onafhankelijkheid als emancipatiedoel werkt dit echter wel in de hand. Vrouwen blijven zich hierbij spiegelen aan mannen. Dat gaat heel lang goed tot dat er kinderen komen. Zolang mannen niet kunnen baren, zo lang blijven kinderen hinderen. En dat zou niet moeten. Ik vraag me dan ook af of deze vrouwen zich wel verdiepen in hun eigen kinderen of die van een ander. Zijn zij blind voor de spagaat waar hun zonen en dochters zich in bevinden? Of kunnen ze werkelijk niet verder kijken dan het feit dat zij het nog moeilijker hadden en een prettige verdeling van zorg en werk afserveren met de dooddoener dat dit gezeur is tegenover eerwraak en de ouderwetse patriarchale macht van mannen?

Net als veel van mijn leeftijdsgenoten kom ik uit een geëmancipeerd gezin en heb kinderen met een zeer geëmancipeerde partner. Samen met die leeftijdsgenoten (dus ook mannen) loop ik op tegen allerlei hindernissen die ik zelden herken in de discussies over emancipatie door financiële onafhankelijkheid. Deze vorm van emancipatie is blijven steken in de vrijheid om niet of laat aan kinderen te beginnen; de onafhankelijkheid staat boven de kinderwens. En dat ervaar ik als teleurstellend. Dit gelijkheidsideaal is alleen haalbaar zonder kinderen. Dat zou niet moeten. Maak bijvoorbeeld niet de man maar de geëmancipeerde mens het ideaal zowel op het werk als thuis. Leg de nadruk meer op gelijke beloning en verhoog de status van ouderschap. Maak het opvoeden van kinderen een hoog gewaardeerde ‘baan’. Benadruk dat niet alle status in geld uit is te drukken. Maar behandel het bovenal niet als minpunt dat kinderen nog steeds uit een vrouw komen want dat is werkelijk het enige waar we niets aan kunnen veranderen. Althans, nog niet. * Ook al ben ik van mening dat ook Brinkgreve zich niet helemaal kan invoelen in de emancipatie behoeften van de nieuwe generatie, toch komt zij een stuk dichterbij dan Cisca Dresselhuys en Jolanda Withuis. Want ook ik pleit, net als Christien Brinkgreve, voor meer ruimte en minder dwang. Meer ruimte om er samen uit te komen op een manier die prettig is voor mannen, vrouwen en kinderen. Maar dan moet die ruimte wel gegeven worden. Zowel door de werkgever, de overheid als door de feminist.

Roos Wouters (32), politicoloog, freelance journalist en bestuurslid van het Alternatief Voor Vakbond (AVV)