Emancipatie van het ouderschap

gesproken column tijdens het WOMEN Inc. 2 december 2007 door Roos Wouters

Stel je eens voor: Je hebt een jonge vrouw en een jonge man die een kind krijgen en besluiten de zorg voor het geld en het kind eerlijk te verdelen. Stel dat ze niet willen dat zij noch hij veranderd in een zorgende, zogende moederkloek uit de jaren vijftig. Maar ook weigeren zij beiden te veranderen in die altijd werkende kostwinner uit diezelfde jaren vijftig die de zorg voor de kinderen en huishouden volledig uit besteed. Zij willen de zorg voor de kinderen beiden combineren met een serieuze baan. Weet je waar deze man en vrouw dan tegenaan lopen? Ongelofelijk veel hindernissen en vooroordelen van mannen en vrouwen. 

Een ‘echte baan’ is meestal nog steeds ingericht op die ouderwetse kostwinner die bijgestaan wordt door de zorgende ander. Van de zorgende ouder wordt nog steeds verwacht dat hij of zij dag en nacht paraat staat om alle gezinsleden voortdurend te ondersteunen, te halen en te brengen en bemoedigend toe te spreken. Wil je beiden werk en zorg combineren dan schiet je beiden op alle fronten te kort. Bovendien krijg je voortdurend te horen dat jullie dat eigelijk ook helemaal niet willen want: Mannen zouden helemaal niet willen zorgen, zij zijn namelijk ambitieus, werken het liefst fulltime, gaan voor hun carrière en als ze zeggen dat ze voor de kinderen willen zorgen dan gaan ze in werkelijkheid golven op hun papadag. Vrouwen werken juist liever niet, zeker niet fulltime, zijn niet ambitieus, kunnen beter zorgen en melden en zich ziek als het kind ziek is. 

Toegegeven, ook mij komen deze beschrijvingen van ‘de man’ en ‘de vrouw’ niet helemaal vreemd voor. Het beeld is herkenbaar maar ook erg toe aan vernieuwing. Deze man en vrouw uit mijn voorbeeld zijn namelijk steeds minder de uitzondering. Vrouwen willen steeds vaker en meer werken en mannen willen steeds meer zorgen. Niet omdat ze anders uitgemaakt wordt voor patriarch of voor ambitieloze deeltijdfeminist maar omdat ze hoge ambities hebben, zowel thuis als op het werk. Ondanks dat die groep van ambitieuze vrouwen en mannen die werk en zorg werkelijk willen delen gestaag groeit, krijgt zij nog maar weinig gehoor.

Het lijkt zelfs of de mensen die strijden voor emancipatie deze groep stelselmatig over het hoofd blijven zien en daardoor de hindernissen en vooroordelen eerder in stand houden dan deze weg helpt werken. Zo bestaat de feministische voorhoedde nog steeds alleen uit vrouwen die er vanuit gaan dat de man de vijand is, of op zijn minste een statisch wezen dat pas veranderen kan als er meer vrouwen aan de top zitten. Een mannelijke feminist bestaat dus ook niet en mannen en vrouwen die buiten hun werk ook tijd willen investeren in de kinderen en elkaar hebben een gebrek aan ambitie.

Ook de overheid heeft mannen opgegeven en legt daarom alle verantwoordelijkheid bij vrouwen. Vrouwen moeten meer werken, zo blijkt uit de nieuwe emancipatienota van minister Plasterk, en mannen… die komen er niet meer in voor. Misschien omdat het minister plasterk, met het oog op de opkomende vergrijzing, niet goed uitkomt dat uit elk onderzoek blijkt dat mannen aangeven minder te willen werken, onder andere om meer voor de kinderen te kunnen betekenen.

Emancipatie gaat steeds meer over het bruto nationaal product een steeds minder over de gelijke kansen van vrouwen mannen en kinderen. De titel van de emancipatienota; meer kansen voor vrouwen slaat dan ook vooral op meer kansen voor vrouwen en mannen om zich aan die kostwinner uit de jaren vijftig te spiegelen. Niet op de gelijke kans om van de kinderen en een baan te kunnen genieten. Kinderen zijn inmiddels vooral hinderen in plaats van een wekome toekomst. Wanneer overheid, bedrijfsleven, traditionele vakbonden en de feministische voorhoedde spreken over werk en kinderen, dan lijkt het af en toe werkelijk of men denkt dat het hebben van kinderen te vergelijken is met het houden van parkieten. Geef ze een bakje voer en wat water dan zullen ze niet verhongeren en zeuren wanneer je moet overwerken.

Ondertussen blijft het conservatieve beeld dat van mannen en vrouwen wordt geschetst er voor zorgen dat hij nog steeds in het keurslijf van kostwinner en boeman wordt gedrukt en zij in dat van de zorgende zogende moederkloek. Mannen moeten twee dagen na de geboorte van hun kind, alweer aan het werk terwijl de moeder een babyspoedcursus van de kraamhulp krijgt. En daar stop ook meteen de emancipatie van het ouderschap.

Het negeren van moderne mannen en vrouwen die een modern gezin willen vormen is een enorme gemiste kans want een goed voorbeeld prijzen heeft meer effect dan voortdurend met geheven vingertje te wijzen op alle tekortkomingen.

Daarom vraag ik jullie je dit voor te stellen: Dit koppel waar ik het net over had bestaat echt en het heeft echte kinderen in plaatst van parkieten. Kinderen waar zij van willen genieten en een baan waar zij zich serieus voor in willen zetten. En om het nog moeilijker te maken, dit koppel komt net zoals veel jongeren niet in aanmerking voor een baan met een vast contract en heeft dus niets aan alle CAO regelingen. Stel je zelfs voor dat, alle vooroordelen ten spijt, dit koppel niet de enige is maar een van de velen. Wat kan er dan gedaan worden om de hindernissen en vooroordelen voor dit stel uit de weg te nemen? Om dit stel te laten kiezen vóór het ouderschap en een flexibele/parttime carrière, want dat moet mogelijk zijn, maar hoe!

Roos Wouters (33), bestuurslid van het Alternatief Voor Vakbond (AVV), moeder van twee kinderen (7&3) en partner van een leuke geëmancipeerde man.